تاریخ الفی، تاریخ ایران و کشورهای همسایه در سال های ۹۸۴-۸۵۰ هـ

$65.00

Title Translation: The History of Elfi Alfi: History of Iran and the Neighboring Countries in the Years 850-984 AH

Author: Qazi Ahmad Tatavi, Asif Khan Qazvini – قاضی احمد تتوی، آصف خان قزوینی
Edited By: Sayyid Ali Al-Dawood- سید علی آل داود
Binding: Hardback- قطع و نوع جلد سخت
Published Year: 1378/2000 – سال چاپ
Pages: 868 – تعداد صفحات
Language: Persian– به زبان فارسی

Product price
Additional options total:
Order total:

Quantity:

Description

تاريخ الفى، نوشته قاضى احمد تتوى و آصف خان قزوينى، تصحيح غلامرضا طباطبايى مجد

موضوع اثر، تاريخ عمومى هزار ساله سرزمين‌هاى اسلامى به فارسی است. بر پايه گزارش عبدالقادر بداؤنى در منتخب التواريخ كه خود در نوشتن اين اثر سهيم بود، اكبر شاه پادشاه بابرى هند (963 – 1014) در 990، به گروهى از دانشمندان و مورخان فرمان داد كه كتابى در تاريخ عمومى جهان اسلام از رحلت پيامبر اكرم (632/11) تا پايان هزاره نخست هجرى تأليف كنند. نوشتن اين كتاب در 993 شروع شد و پس از پايان يافتن كار، آن را اَلفى يا تاريخ الفى ناميدند. برخى از پژوهندگان اين اثر را به‌درستى «دايرةالمعارف تاريخ هزار ساله اسلام» خوانده‌اند

تاريخ الفى را مى‌توان گسترده‌ترين تاريخ عمومى به فارسی دانست كه به روش سال‌شمار سامان يافته است. بداؤنى، نوشته‌هاى تتوى را متعصبانه مى‌دانست، اما تتوى در نوشتن اثر خود، شيوه رايج را نزد نويسندگان آن روزگار به كار نبسته و براى نمونه، به رغم اينكه خود شيعه بوده، همچون ديگر مؤلفان همواره از امام على(ع) با عنوان «على كرّم‌اللّه‌وجهه» ياد كرده است.

نثر اثر، ساده و روان و عباراتش يك‌دست و به نثر مورخان پيشين بسيار نزدیک است. شايد اين ويژگى خود بر اثر رونويسى بخش بزرگى از آن از متن‌هاى اصيل تاريخى پيشين پديد آمده باشد، اما كاستى بزرگ كتاب اين است كه مبدأ تاريخ را به رغم شيوه رايج، سال رحلت پيامبر اكرم(ص) مى‌داند و از اين رو، براى يافتن تاريخ هر رويداد، همواره بايد ده سال بر زمان ياد شده افزود.

اگر چه مؤلف حوادث سرزمين‌هاى اسلامى را از هم جدا نقل كرده، به ابتكار مصحح محترم، با افزودن عنوانى جداگانه از متن اصلى در آغاز هر يك از اين بخش‌ها، خواندن كتاب و بهره‌گيرى از آن آسان‌تر شده است. مؤلف كمابيش رويدادهاى هر سال را با وقايع ایران آغاز مى‌كند، سپس به ذكر حوادث ما وراء النهر و هند و عثمانى و گاه مصر مى‌پردازد كه مركز توجه او ایران و هند و ما وراء النهر بوده است. او به هنگام ضرورت، روش چكيده‌نويسى را كنار مى‌گذارد و درباره موضوعى خاص، سخن را بسط مى‌دهد. براى نمونه در گزارش رويدادهاى 911 هجرى قمرى، «به قلم در آوردن چند كلمه» را درباره «مبادى ظهور طايفه صفويه»، «مناسب سياق اين كتاب» مى‌شمرَد، اما در بيان تاريخ ظهور سلسله صفويه، به مسئله غامضِ سيادت انتسابى به اين خاندان، اشارتى ديده نمى‌شود.

مؤلفان كتاب خود را به سه جلد تقسيم كرده بودند، اما در چاپ كنونى، شمار جلدها به دَه مى‌رسد. جلد يكم تا هفتم هر يك رويدادهاى دوره‌اى صد ساله را در بر دارند، جلد هشتم به رويدادهاى 701 تا 849 مى‌پردازد، جلد نهم حوادث 850 را تا 984 گزارش مى‌كند و جلد دهم، آنها را تا هزار هجرى قمرى پى مى‌گيرد.

الفى، تاريخ سرزمين‌هاى اسلامى را مانند شبه جزيره عربستان، ایران، شبه قاره هند، آسياى صغير، افريقاى شمالى، ما وراء النهر و ديگر سرزمين‌هاى مسلمان نشين در بر دارد و روايات گوناگون را درباره رويدادها و موضوع‌هاى فراوانى از مفصّل‌ترين منابع دوره هزار ساله تاريخ ملت‌ها و دولت‌هاى اسلامى نقل مى‌كند.

چند بخش اين كتاب با تفصيل فراوانى نوشته شده است. مانند ماجراى كشته شدن عثمان و واقعه كربلا و شهادت امام حسین(ع).

تاريخ الفى، را دوره‌اى درباره تاريخ سياسى دانسته‌اند كه مؤلف آن به سختى به ديگر پديده‌ها مانند سال مرگ علما و اميران توجه مى‌كند، اما مصحح محترم اين سخن را نمى‌پذيرد و پى‌آمد ناآشنايى با اين كتاب مى‌خواند. بر پايه تقسيم‌بندى نويسندگان، جلد نخست از رحلت پيامبر(ص) تا انقراض امويان، جلد دوم از آغاز خلافت عباسيان تا آغاز پادشاهى غازان خان و جلد سوم از سلطنت غازان تا 37 سال پس از پادشاهى اكبر شاه؛ يعنى سال چهارم پادشاهى شاه عباس در ایران، گزارش مى‌دهد.

از بخش‌هاى ارزنده كتاب، تاريخ شبه قاره هند از آغاز در آمدن اسلام بدان‌جا تا عصر اكبر شاه است. محمد بن قاسم نخست در 92 قمرى (710 م) به هند روى آورد و در اوايل روزگار غزنويان، اسلام در آن سرزمين دامن گسترد و در عصر گوركانيان، به اوج اقتدار رسيد و بهترين گزارش‌ها را در اين باره، در همين كتاب مى‌توان يافت و افزون بر اين، با وضع سلسله‌هاى اسلامى در هند آشنا شد.

جلد پايانى كتاب از گزارش‌هایى درباره آخرين روزهاى دوران شاهرخ تيمورى آغاز مى‌شود و با مرگ شاه طهماسب صفوى و پادشاهى اسماعيل دوم پايان مى‌يابد. گويى آصف خان قزوينى بر اين بوده است كه رويدادها را تا سال هزارم هجرى دنبال كند، اما خبرى از شانزده سال پايانى در نسخه‌هاى خطى نيست. شايد دو نسخه كاملى كه در پاکستان وجود دارد، اين بخش نايافته را در بر داشته باشد

Additional information

Weight 1.72 kg
Dimensions 24.6 × 17.3 × 4.5 cm